Iedereen kent de tulp als hét symbool van Nederland, maar het verhaal van deze bloem begon ooit hoog in de bergen van Azië. De tulp komt dus niet uit Nederland, zoals zovelen denken. In dit artikel deelt Sylvia Pennings, directeur van Tulip Experience Amsterdam, de ontdekkingen uit haar onderzoek over de fascinerende geschiedenis van de tulp. In het Tulpenmuseum komt dat bijzondere verhaal tot leven. Hier ontdek je hoe een eenvoudige bergbloem uitgroeide tot een wereldwijd icoon.
“In oude gedichten en verhalen uit Centraal-Azië werd de bloem al genoemd. De tulp is oorspronkelijk een bergbloem uit Kazachstan, uit het Tien-Shan en Pamir-gebied, op de grens tussen China en Rusland."
Rond 1200 vinden we de tulp terug in Perzische gedichten, waar dichters de tulp roemden en de bloem beschreven als hét ideaal van vrouwelijke schoonheid en het symbool voor perfectie. Rond 1500 is de tulp een onlosmakelijk onderdeel van de Ottomaanse cultuur. Twee eeuwen lang lukte het Turkije om de tulp exclusief voor zichzelf te houden.
“De geschiedenis van de tulp begint rond het jaar 1000”
Vanuit de bergen van Kazachstan reisde de tulp via Turkije met handelaren naar Europa en uiteindelijk naar Nederland. De beroemde Vlaamse botanicus Carolus Clusius (1526 - 1609) is verantwoordelijk voor de introductie van de tulp in Nederland.
Clusius komt in aanraking met de tulp door een zending stoffen uit Constantinopel en begint rond 1565 met het opkweken en bestuderen van de tulp, waarna hij volledig in de ban van de tulp raakt.
“Het blijft fascinerend hoe één kleine bloem zo’n rijke geschiedenis heeft,” zegt Sylvia. “Ze begon als bergbloem in Azië en eindigde als hét icoon van Nederland.” Zo wordt de tulp ook vandaag nog gezien als een symbool van schoonheid.
Vanaf 1600 werden tulpenbollen beschouwd als luxeartikel. De bollen waren vooral populair bij rijke kooplieden en regenten uit Haarlem en Amsterdam die veel geld besteedden aan de inrichting van hun siertuin.
“De bloem was zelfs zo populair dat rijke mensen spiegels zetten achter hun tulp in de tuin, zodat het leek alsof ze er meer hadden,” lacht Sylvia. “Je moest er gewoon één hebben, anders telde je niet mee. Dat kun je je nu niet meer voorstellen.”
De beroemste tulpenbol is de Semper Augustus, te herkennen aan zijn gevlamde strepen. In 1623 roept Nicolaes van Wassenaer, Amsterdams arts en geleerde, de Semper Augustus uit tot tulp van het jaar. Eeuwen later, in 1930 bleek dat de gevlamde strepen op de bloem veroorzaakt werden door een virus: het Tulpenbrekingsvirus.
In 1634 start de echte tulpengekte. Speculanten (de huidige beurshandelaren) stortten zich op de tulpenhandel in de hoop snel rijk te worden. Voor de Semper Augustus werd voor één bol 10.000 gulden neergelegd. Dezelfde prijs als voor een grachtenpand... met tuin!
Deze zogenaamde windhandel (winst maken op speculatieve gronden) was gericht op de verkoop van gebakken lucht met contracten die nooit konden worden waargemaakt.
In 1637 groeide het speculeren in de tulp zelfs uit tot een gekte en veroorzaakte het de eerste beurscrash ter wereld. Deze periode noemen we de tulpenmanie.
In 1636-1637 begint de publieke opinie zich tegen de tulpenspeculanten te keren. Het werd als een zonde gezien om te gokken, en daar begon het speculeren erg op te lijken.
Op dinsdagavond 3 februari 1637 stort in Haarlem de speculatieve tulpenhandel in en kelderden de prijzen. De tulpenhandel kreeg een slechte naam en vele speculanten bleven met lege handen achter. Het was de allereerste beurscrash. Vanaf dat moment bleef de tulp wel populair, alleen nu voor meer schappelijke prijzen.
“Het was echt de bitcoin van die tijd. Mensen betaalden miljoenen, puur om te kunnen pronken met één bijzondere tulp. En net zo snel als het begon, klapte de bubbel ook weer.”
In het museum van Tulip Experience Amsterdam zie je hoe deze korte, maar intense periode eruitzag. Grafieken tonen hoe de prijzen de pan uitrezen, en bijzondere verhalen laten zien hoe ver mensen gingen voor hun geliefde bloem.
De tentoonstelling van Tulip Experience Amsterdam is opgebouwd als een tijdlijn, waarin je stap voor stap door de geschiedenis wandelt. Van de vroege poëzie uit Azië tot de moderne tulpenteelt in de Bollenstreek.
Wat die periode zo bijzonder maakt, is dat ze nog altijd herkenbaar voelt. De drang om iets bijzonders te bezitten, om erbij te horen, is van alle tijden. Sylvia zegt: “Het laat zien hoe snel een hele samenleving in de ban kan raken van iets moois. Of dat nu tulpen zijn, huizen of digitale kunst.”
Sylvia: “We wilden niet alleen de kweker laten zien, maar het hele verhaal vertellen. Daarom hebben we meer dan zestig boeken gelezen en interviews met historici gehad om de belangrijkste momenten te verzamelen. Je begint in het jaar 1000 en eindigt in het heden, midden in de tulpenvelden.”
“Wat ons Tulpenmuseum bijzonder maakt, is dat we het combineren met de showtuin,” vertelt Sylvia. Het Tulpenmuseum is maar één onderdeel van de volledige Tulip Experience. Bezoekers kunnen na het museum direct doorlopen naar de showtuin, waar de bloemen waarover ze net hebben gelezen in het echt te zien zijn.
“Dat maakt het zo leuk,” zegt Sylvia. “Je hoort eerst het verhaal, en daarna zie je de tulp in volle glorie. Het museum is tweetalig, in het Nederlands en Engels, en te volgen met een audiotour in elf verschillende talen. Voor groepen zijn er ook rondleidingen met een gids die de verhalen nog meer tot leven brengt.
Tulip Experience Amsterdam is open van 19 maart tot 10 mei 2026. Bestel hier je tickets.
Dit artikel is gemaakt in samenwerking met Sylvia Pennings, directeur van Tulip Experience Amsterdam. Als derde generatie van het familiebedrijf brengt zij de verhalen achter de tulp tot leven. Samen met haar familie zorgt ze ervoor dat bezoekers de magie van de tulp echt kunnen beleven.
